آهک چیست؟

تعریف آهک به دوران باستان که توسط بشر شناخته شده برمیگردد، از آهک در ساخت انواع بناها و برای اتصال محکمتر قطعات سنگ یا چوب به کار می رود.

زمان زیادی میگذرد که ایرانیان به شناخت کافی از ساروج (ملات دوغاب آهک و خاکستر)، شفته آهکی (ملات دوغاب آهک و خاک) و ملات آهک آبی رسیده اند و در ساختمان سازی ها از آنها استفاده کرده اند.

پس از جنگ جهانی دوم، در کشورهای صنعتی هم برای پایدار کردن زمین، به ویژه برای پی سازی راه و جلوگیری از روییدن گیاه و رو زدن آب در بستر، شانه ها و دامنه های راه و خیابان های پرواز و ایستگاه های هواپیما، شفته آهکی مصرف می شود. با شفته آهکی پی سازی و آب بندی می کنند.

جنس آهک

جنس آهک بازاری (آهک زنده) بستگی به مواد تشکیل دهنده آن دارد. اگر سنگ آهک بیش از 90% وزنش را کربنات کلسیم تشکیل دهد، آهک حاصل از پخت آن آهک پرمایه ای می باشد. و هر گاه کربنات کلسیم کمتر از 75% وزنش باشد، آهک حاصل از پخت آن آهک کم مایه ای می باشد.

آهک مرده و آب آهک

بر اثر ریخته شدن آب بر روی کلسیم اکسید واکنشی به وجود می آید که باعث ایجاد گرما میشود و این گرمای ایجاد شده موجب بخار شدن قسمتی از آب میشود. نتیجه این عمل باعث شده که آهک بر اثر جذب آب متورم شود و در نهایت شکل آن به صورت گرد سفید در می آید که در اصطلاح به آن آهک مرده می گویند، در واقع به این عمل شکفته شدن آهک نیز می گویند.

هرگاه مقداری آب به آهک مرده اضافه شود، به شیر آهک تبدیل می شود که اگر آن را صاف کنیم، محلول زلالی که در حقیقت محلول سیر شده کلسیم هیدروکسید در آب است، حاصل می شود که به آب آهک موسوم است. آب آهک کاربردهای بسیاری در صنایع شیمیایی دارد. مثلا در تهیه سدیم هیدروکسید، آمونیاک، هیدروکسید فلزات، پرکلرین و به ویژه در استخراج منیزیم از آب دریا بکار می رود.

ویژگی های آهک

سفید رنگ است که پس از پختن سنگ آهک بدست می آید. وزن ویژه آن 3/08 تا 3/30 می باشد که بستگی به درجه گرمای پختن سنگ آهک دارد که هر چه زیادتر شود، آهک پخته ، کندتر با آب ترکیب می شود. در گرمای بیش از 1000 درجه ، آهک اندکی جمع می شود و سطح رویه اش کمی کاهش می یابد، با آب به کندی ترکیب شده ، شکفتن آن کند می گردد. آهک در گرمای 2580 تا 2750 درجه و فشار یک بار ( اتمسفر) آب می شود. آهک بلوری به شکل مکعب بی رنگ با ته رنگ زرد است. درجه سختی آن به 3 تا 4 می رسد.

آب به کندی از سطح آهک بلوری به درون آن نشست می کند. اگر گرد بلور آهک را در آب بریزند پس از چند دقیقه با حالت انفجاری مانندی با ترکیب می شود. هر گاه گرد آهک را در گرمای 1400 تا 1500 درجه نگاه دارند، دانه های آن به همدیگر می چسبند و بلور می گردند که کم کم دانه های بلور شده درشت می شوند.